• Archief

Haarlem zeer gastvrij met Sint Maarten

HAARLEM Kinderen zijn in Haarlem uitermate welkom om op 11 november aan te bellen en een liedje te zingen in ruil voor wat lekkers. Dat blijkt uit de Sint Maartenkaart, een digitale kaart binnen de buurtapp Nextdoor.nl waarop je kunt aangeven of kinderen aan kunnen kloppen voor snoep of fruit tijdens het Sint Maartenfeest op 11 november. De Top 3 wordt geheel gevuld door Haarlemse wijken. Op nummer 1 staat het Houtvaartkwartier, gevolgd door de Planetenwijk en de Bomenbuurt. De Indische buurt Zuid staat op plaats 8. Overige plaatsen die het goed doen zijn onder andere Emmen, Almere en Aalsmeer.

Omdat de buurtapp Nextdoor bijna in heel Nederland gebruikt wordt, 6500 buurten in Nederland zijn aangesloten, die 95 procent van de huishoudens bestrijken, geeft de kaart een goed beeld van de beste plekken om Sint Maarten te vieren in Nederland. Ook kunnen kinderen en hun ouders via de kaart hun route langs de deuren uitstippelen. 

SINT MAARTEN Het sint-maartensfeest wordt op 11 november gevierd in sommige streken van België, Nederland, Noord-Frankrijk, sommige Duitstalige gebieden, Portugal, Hongarije en op het eiland Sint Maarten. Het is van origine de naamdag van Martinus van Tours en wordt ook wel Sint-Martinus, Sinte-Marten, Sinter Merte of Sinte-Mette genoemd. De invulling die aan dit feest gegeven wordt, verschilt van streek tot streek.

Over de ontstaansgeschiedenis van het feest wordt veel gespeculeerd. Vaak wordt verondersteld dat het feest teruggrijpt op een Germaans winterfeest, maar ook een zuiver kerkelijke oorsprong is mogelijk. Wel duidelijk is dat de ontwikkeling tot een algemeen, door alle gezindten gevierd, volksfeest tamelijk recent is. De Schotse antropoloog James Frazer veronderstelt een heidense oorsprong van het feest: het ronddragen van het (heilige) vuur zou een voorchristelijk vruchtbaarheidsritueel zijn, wijdverspreid over West-Europa. Het heidense ritueel zou dan door de kerk zijn overgenomen, vooral om het vertrouwen van de bevolking te winnen. 

ONDERZOEKERS Andere onderzoekers stellen echter dat er niets heidens aan het feest valt op te merken. Het feest zou door de kerk zijn geïntroduceerd. In het Lucasevangelie staat de tekst: Niemand steekt een lamp aan en zet die in de kelder of onder de korenmaat, maar op de standaard, opdat wie binnentreden het licht zien (Lukas 11:33 e.v.). Deze regels werden vaak op 11 november voorgedragen en in de mis besproken dit zou voor de bevolking aanleiding zijn geweest voor een lichtjesfeest. Moderne onderzoekers houden vaak het midden tussen beide standpunten. Sint-Maarten is een bedelfeest, en bedelfeesten waren nodig in de moeilijke wintermaanden. Bedeloptochten zoals met Sint-Maarten werden en worden (in België en sommige delen van Nederland) ook gehouden met Driekoningen of met Nieuwjaar, en ook het sinterklaasfeest heeft kenmerken van een bedelfeest.

Als bedelfeest was Sint-Maarten lange tijd een feest voor de armen. Rijke burgers zagen hun kinderen er liever niet aan mee doen. Pas in de jaren 20 en 30 van de 20e eeuw veranderde deze houding. Het Sint-Maarten werd toen juist gezien als een mooie, eigen traditie, die behouden moest worden.