• Charles Howard Hodges (1764-1837), A.J.B. Wattendorff op vijfjarige leeftijd, 1832/

    Rob Mostert

Gratis naar Teylers Museum op Monumentendagen

HAARLEM Met de opkomst van nieuwe ideeën over opvoeding en onderwijs, kinderrechten en de eerste vaccinaties veranderde in de 19e eeuw onze kijk op kinderen radicaal. 'Jong in de 19e eeuw', de nieuwe tentoonstelling van Teylers Museum, gaat over deze ontwikkeling. Tot en met 5 januari zijn tal van portretten en genrestukken te zien met kinderen in de hoofdrol. Komend weekend zijn ze ook nog eens gratis te bekijken, want in verband met Open Monumentendagen kan iedereen het museum op 14 en 15 september bezoeken zonder entree te betalen.

Aan het begin van de 19e eeuw werden kinderen nog gezien als kleine volwassenen. Beroemde schilders als Jan Adam Kruseman, en Charles Howard Hodges beeldden ze ook zo af: rechtopstaand, statig, direct kijkend naar de toeschouwer. Mede door JeanJacques Rousseaus boek Emile, of Over de opvoeding (1762) veranderden de ideeën over opvoeden en opgroeien snel. Het was bijvoorbeeld niet meer vanzelfsprekend dat kinderen zo snel mogelijk moesten gaan werken, ze kregen tijd en ruimte voor hun eigen ontwikkeling. Aan het einde van de eeuw schilderden Anton Mauve, Jacob Maris, Georg Hendrik Breitner en Jan Toorop (hun) kinderen op een heel andere manier. Vanuit hun zoektocht naar stemming en sfeer werden ze vaak verbeeld in een eigen wereld, spelend of in gedachten verzonken, intiem en ontroerend. Het kind werd als kind erkend.

Aan de hand van maatschappelijke onderwerpen zoals onderwijs, opvoeding en de verschillen tussen arm en rijk, presenteert Teylers Museum een overzicht van de Nederlandse schilderkunst met kinderen in de hoofdrol. De tentoonstelling laat schitterende werken van bekende en minder bekende schilders zien, geplaatst in hun historische context. De kunstwerken zijn afkomstig uit diverse Nederlandse collecties en privéverzamelingen. Dichtbij of ver weg? Herkennen kinderen van nu zich in de kinderen van de 19e eeuw? En hoe zit dat met hun ouders en hun opa's en oma's? Nostalgie en herkenning, verbazing en verwondering: deze tentoonstelling daagt jong en oud uit om na te denken en in gesprek te gaan over wat het betekent om kind te zijn.