• Een klassenfoto van het Joods Lyceum aan de Wilhelminastraat 43A in oorlogsjaren.

    Noord-Hollands Archief, Collectie Cohen
  • Open Joodse Huizen Haarlem

Joodse huizen open voor publiek in het weekend

HAARLEM Rond 4 en 5 mei vindt het herdenkingsprogramma Open Joodse Huizen – Huizen van Verzet plaats. In het hele land komen vertellers, bewoners, nazaten en andere belangstellenden samen in huizen waar joodse plaatsgenoten voor, tijdens en na de Tweede Wereldoorlog woonden en werkten. Ook verzetsverhalen komen aan bod. Het programma wordt in Haarlem georganiseerd door de werkgroep Open Joodse Huizen Haarlem met ondersteuning van het Joods Cultureel Kwartier en vindt zaterdag 4 mei plaats.

DERTIEN LOCATIES Niet zelden is een joods verhaal óók een verzetsverhaal en andersom. Er waren joden betrokken bij het verzet en onderduik werd vaak mogelijk gemaakt door betrokkenheid van verzetsmensen. In Haarlem zijn er dertien locaties open voor het publiek. De Wilhelminastraat 43A bijvoorbeeld, het voormalig Joods Lyceum waar onder andere Floris Cohen (broer van oud-burgemeester van Amsterdam Job Cohen) vertelt over zijn ouders, beiden docent, die elkaar op dit Joods Lyceum hebben leren kennen, ver van elkaar moesten onderduiken en na de oorlog zijn verloofd en getrouwd.

Interessant is ook een bezoekje aan de Saenredamstraat 113, waar Philp Speyer en Regina Egglestone, woonachtig in Arizona, USA, via een live verbinding het verhaal vertellen over de familiegeschiedenis van de familie Papagaaij die woonden op dit adres. Ook de Toneelschuur (Lange Begijnestraat 9) is onderdeel van het programma. Arthur van Wezel vertelt hier de geschiedenis van zijn familie. Deze familie woonde aan het Houtplein 15 in Haarlem. Daar was ook hun juwelierszaak gevestigd, juwelierszaak Cohen, na de oorlog Stuurman & Cohen. Dit pand is inmiddels gesloopt. Twee broers, Max en Eddie, hebben de oorlog overleefd. Hun ouders en zusje Elly zijn in de oorlog omgekomen.

Ook kunnen geïnteresseerden binnenkijken in het gebouw van het voormalig Joods ziekenhuis (Groot Heiligland 27). Rein Schene, werkzaam in het Spaarne Gasthuis, vertelt hier over de geschiedenis van dit voormalige joodse deel van het Sint Elisabeth´s Gasthuis, dat in gebruik was van 1930 tot 1943. 

Lucas Ligtenberg, journalist en schrijver van het boek Mij krijgen ze niet levend heeft onderzoek gedaan naar de achtergronden van de zelfdodingen in de meidagen van 1940. Hij vertelt in Gasthuisstraat 32 over de Haarlemse familie George Dondorp, zijn vrouw Elisabeth Dingsdag, zus Margaretha Dondorp en Jozefina Komet, die de dood kozen.

JOODS MONUMENT Dit is een greep uit een scala aan belangrijke verhalen over het joodse leven in de Tweede Wereldoorlog. De adressen en namen die vermeld staan op joodsmonument.nl vormen het uitgangspunt voor de herdenkingsbijeenkomsten. Het Joods Monument is het digitale monument ter nagedachtenis aan de joden in Nederland die tijdens de Holocaust zijn vermoord.

De bijeenkomsten duren maximaal een uur en zijn gratis toegankelijk. Kijk voor het programma op openjoodsehuizen.nl of bekijk de flyer.