• Ad Timmers
  • Ad Timmers
  • Ad Timmers
  • A.H.G. Fokker (Anthony Fokker) in zijn Spin, plaats en jaartal onbekend [omstreeks 1911].

    Fotograaf onbekend
  • Wikipedia

Historische 'Spin' van Fokker weer terug in Haarlem

HAARLEM De 'Spin', het befaamde vliegtuig van Anthony Fokker, is terug in Haarlem. Althans, niet het historische vliegtuig zelf, de enige overgebleven modellen zijn alleen nog maar in het museum te zien, maar een 'replica' van het toestel dat als speeltoestel dient in speeltuin 'Burcht ter de Cleeff' aan de van Dortstraat, de straat van Hannie Schaft.

De op Java geboren Anthony Fokker woonde vanaf zijn vierde jaar in Haarlem, aan de Kleine Houtweg. In de zomer van 1910 stuurde zijn vader hem naar een monteursopleiding in Duitsland, waar Fokker zijn eerste vliegtuig bouwde, een Fokker Spin. Hij deed dit in samenwerking met Jacob Goedecker die de constructie ontwierp en zakelijk partner Franz von Daum. Het vliegtuig kwam in december gereed. Wegens de weersomstandigheden besloot Fokker er nog niet mee te gaan vliegen. Hij ging naar Haarlem om kerstmis te vieren. Bij terugkomst bleek dat Von Daum het toestel tegen een boom had gevlogen. Snel volgde de Spin 2 waarin Anthony Fokker zichzelf leerde vliegen en waarmee hij zijn vliegbrevet behaalde. Volgens afspraak werd Von Daum nu eigenaar van het vliegtuig. Ook deze Spin werd door Von Daum onherstelbaar beschadigd, waarna Von Daum zich verder uit de luchtvaart terugtrok.

Met de Spin 3 vloog Fokker op 1 september 1911 boven Haarlem en om de Grote of Sint-Bavokerk (zie foto 5 hierboven). Hij steeg op vanaf een weiland waar nu het Santpoorterplein is en landde op een grasveld in het Kleverpark. Na dit succes vestigde Fokker een vliegtuigfabriek en vliegschool op het vliegveld Johannisthal bij Berlijn. In 1912-1913 werden in totaal 25 Spinnen gebouwd, waaronder een aantal in een tweepersoonsuitvoering, zodat onderricht met dubbele besturing mogelijk werd. Veel Duitse vliegers leerden op de vliegschool van Fokker in een dergelijke Spin vliegen.

Een van de laatstgebouwde Spinnen in 1913 werd door Fokker na de Eerste Wereldoorlog mee naar Nederland genomen. Dit toestel was echter toen al niet meer compleet en werd begin jaren twintig weer opgebouwd met voorhanden zijnde onderdelen. In de Tweede Wereldoorlog werd dit toestel door de Duitse bezetter als oorlogsbuit meegenomen naar een vliegtuigmuseum in Berlijn. Na de oorlog werd de Spin naar Polen overgebracht. In 1986 keerde hij terug naar Nederland en werd hij bij Fokker gerestaureerd. Een tweede nog bestaand exemplaar werd door personeel van Fokker in 1936 gebouwd ter gelegenheid van Fokkers vijfentwintigjarig vliegjubileum. Beide toestellen bevinden zich in het luchtvaartmuseum Aviodrome op luchthaven Lelystad.

Helaas dus geen originele Fokker Spin voor Haarlem, maar bij Burcht ter Cleeff zal het houten toestel ongetwijfeld voor veel vermaak bij de kinderen zorgen. En wellicht dat ze nog een stukje historie meekrijgen ook.