• Trudy Witteman

Gedenkteken voor slachtoffers WO I

VIJFHUIZEN Haarlemmer Jan Warmerdam moet zich zondagochtend de gelukkigste man van het land gevoeld hebben. Precies op het moment dat honderd jaar geleden de Eerste Wereldoorlog tot een eind kwam en de kanonnen zwegen is op de dijk bij het Kunstfort bij Vijfhuizen een gedenkteken onthuld voor de miljoenen slachtoffers van de Grote Oorlog. Zijn gedenkteken.

Het is geen pompeus monument dat zondag 11 november om 11.00 uur wordt onthuld. Met slechts een grote zwerfkei met de tekst 'Aan allen die moesten 1914 - 1918' wordt herdacht dat een eeuw geleden in een bos in Noord-Frankrijk de wapenstilstand van kracht werd die een eind maakte aan wat de Grote Oorlog genoemd wordt. Een oorlog die aan 10 miljoen soldaten het leven had gekost en er 15 miljoen had verminkt. De slachtoffers van die zinloze slachtpartij verdienen een gedenken. Ook al doordat Nederland neutraal bleef is hier veel te weinig aandacht voor die oorlog meent Jan Warmerdam. ,,Het moest de laatste van alle oorlogen zijn geweest, maar het werd de opmaat voor een nieuwe verschrikking. We kunnen er niet omheen: beide conflicten hebben de weg geplaveid voor het hedendaagse Europa." Daarom ook heeft Warmerdam de kei bedekt met de vlag van de EU. Na een minuut van indrukwekkende stilte verwijdert hij, samen met Haarlemmer Dik Bol die hem heeft geholpen in zijn zoektocht naar een geschikte plek, het dundoek. Jans missie mag dan voltooid zijn, wat hij hoopt is dat de herdenkingskei een eerste steen is op weg naar een bredere herdenking in Nederland.

Jan Warmerdam, die van jongs af aan al geïnteresseerd is in de Eerste Wereldoorlog en de gevolgen ervan, had aanvankelijk het Herdenkingsbos bij Vijfhuizen op het oog als plek voor zijn gedenkteken. Maandenlang deed hij pogingen ertoe, twee weken geleden liet recreatieschap Spaarnwoude, de beheerder van het gebied, hem weten dat het niet door kon gaan. Argument: het bos is uitsluitend voor particulieren. Hij zocht en vond een andere plek: de Vrijheidsboom bij het fort, onderdeel van de Stelling van Amsterdam. De verdedigingslinie die net klaar was en met 10.000 man paraat stond toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak. Historische grond dus waar de herdenkingskei ligt. ,,Achteraf ben ik blij hoe het gelopen is."